Dziś mamy 12 grudnia 2019, czwartek, imieniny obchodzą:

1 listopad 2019

Nasi przodkowie obchodzili dziady. Co to był zazwyczaj?

fot. Lesza Ślężyńska / www.RKP.org.pl

fot. Lesza Ślężyńska / www.RKP.org.pl

1 listopada kościół katolicki obchodzi uroczystość Wszystkich Świętych.# Następnego dnia przypadają Zaduszki. Dni te kojarzą się dla wielu ze zniczem, z grobem bliskich osób, z cmentarzem, dla innych z wiązanką kwiatów, jeszcze dla innych z modlitwą i pamięcią o tych, którzy wyprzedzili nas w drodze do wieczności. Zanim do Polski zawitało chrześcijaństwo, nasi przodkowie obchodzili dziady. Na czym polegał ten przedchrześcijański zwyczaj?

Dziady to przedchrześcijański obrzęd zaduszny, którego istotą było obcowanie żywych z umarłymi, a konkretnie nawiązywanie relacji z duszami przodków, okresowo powracającymi do swych dawnych siedzib, za czasów swojego życia. W obrzędach chodziło o pozyskanie przychylności zmarłych, których uważano za opiekunów w sferze płodności i urodzaju. W tradycji słowiańskiej święta zaduszne przypadały od trzech do sześciu razy w roku – w zależności od danego regionu. W Polsce najważniejsze obrzędy obchodzono w okolicach 2 maja (zależnie od faz księżyca) oraz jesienią w noc z 31 października na 1 listopada, zwaną też nocą zaduszkową, zaduszkami, zaduszkami jesiennymi, świętem zmarłych, co było przygotowaniem do jesiennego święta zmarłych, obchodzonego w okolicach 2 listopada (zależnie od faz księżyca).

Na nasz świat wracali zmarli
W ramach dziadów przybywające na ten świat dusze należało ugościć, aby zapewnić sobie ich przychylność i jednocześnie pomóc im w osiągnięciu spokoju w zaświatach. Podstawową formą obrzędową było karmienie i pojenie dusz (np. miodem, kaszą, jajkami, kutią i wódką) podczas specjalnych uczt przygotowywanych w domach lub na cmentarzach (bezpośrednio na grobach). Charakterystycznym elementem tych uczt było to, iż spożywający je domownicy zrzucali lub ulewali części potraw i napojów na stół, podłogę lub grób z przeznaczeniem dla dusz zmarłych. W niektórych rejonach przodkom należało jednak zapewnić także możliwość wykąpania się (na tę okoliczność przygotowywano saunę) i ogrzania. Ten ostatni warunek spełniano rozpalając ogniska, których funkcja tłumaczona jest niekiedy inaczej. Miały one oświetlać drogę wędrującym duszom, tak by nie zabłądziły i mogły spędzić tę noc wśród bliskich. Pozostałością tego zwyczaju są współczesne znicze zapalane na grobach. Ogień – zwłaszcza ten rozpalany na rozstajnych drogach – mógł mieć jednak również inne znaczenie. Chodziło o to, by uniemożliwić wyjście na świat demonom (duszom ludzi zmarłych nagłą śmiercią, samobójcom, topielcom itp.), które – jak wierzono – przejawiały w tym okresie wyjątkową aktywność. W pewnych regionach Polski, np. na Podhalu, w miejscu czyjejś gwałtownej śmierci każdy przechodzący miał obowiązek rzucić gałązkę na stos, który następnie co roku palono.

Trzeba było uważać
Szczególną rolę w obrzędach zadusznych odgrywali żebracy, których w wielu rejonach nazywano również dziadami. Żebracy postrzegani byli jako postacie mediacyjne i łącznicy z „tamtym światem”. Dlatego zwracano się do nich z prośbą o modlitwy za dusze zmarłych przodków, w zamian ofiarowując jedzenie lub datki pieniężne.
Podczas tego święta obowiązywały liczne zakazy dotyczące wykonywania różnych prac i czynności, które mogłyby zakłócić spokój przebywających na ziemi dusz czy wręcz zagrozić im. Zakazywano m.in. głośnych zachowań przy stole i nagłego wstawania (co mogłoby wystraszyć dusze), sprzątania ze stołu po wieczerzy (żeby dusze mogły się pożywić), wylewania wody po myciu naczyń przez okno (aby nie oblać przebywających tam dusz) palenia w piecu (tą drogą – jak wierzono – dusze niekiedy dostawały się do domu) czy szycia, tkania lub przędzenia (żeby nie przyszyć lub uwiązać duszy, która nie mogłaby wrócić na „tamten świat”).

Ludowy obrzęd dziadów stał się inspiracją do II części Dziadów Adama Mickiewicza, których centralnym motywem są sceny wzywania dusz podczas wiejskiego zgromadzenia, odbywającego się w opuszczonej kaplicy na cmentarzu.
Do dzisiaj w niektórych regionach wschodniej Polski, na Białorusi, Ukrainie i części Rosji kultywowane jest wynoszenie na groby zmarłych symbolicznego jadła w dwojakach. Dziady kultywuje też większość słowiańskich ruchów pogańskich (w tym rodzimowierczych), zwykle pod nazwą Święta Przodków. W Krakowie co roku odbywa się tradycyjne Święto Rękawki (Rękawka), bezpośrednio związane z pradawnym zwyczajem wiosennego święta przodków.

Źródło: www.wikipedia.org
Źródło: www.polszczyzna.pl

Oceń artykuł: 3 0

Czytaj również

udostępnij na FB

Komentarze (0) Zgłoś naruszenie zasad

Uwaga! Internauci piszący komentarze na portalu biorą pełną odpowiedzialność za zamieszczane treści. Redakcja zastrzega sobie jednak prawo do ingerowania lub całkowitego ich usuwania, jeżeli uzna, że nie są zgodne z tematem artykułu, zasadami współżycia społecznego, a także wówczas, gdy będą naruszać normy prawne i obyczajowe. Pamiętaj! -pisząc komentarz, anonimowy jesteś tylko do momentu, gdy nie przekraczasz ustalonych zasad.

Komentarze pisane WIELKIMI LITERAMI będą usuwane!

Dodaj komentarz

kod weryfikacyjny

Akceptuję zasady zamieszczania opinii w serwisie
Komentarz został dodany. Pojawi się po odświeżeniu strony.
Wypełnij wymagane pola!



LOKALNY HIT

Bezpłatne kontrolowanie sprawności ustawienia świateł
Pieczątki Colop
Sypialnia Dąb Sonoma i wstawki w połyskującej bieli
Kanapa
Fotokubek z kolorowym uchwytem w kształcie serca
24,90PLN
Materiały eksploatacyjne do wszystkich drukarek
Od 4,90 PLN
Meble kuchenne - na zamówienie
Zabieg parafinowy
0

Mikołaj na zakupach. Co też sprezentować dzieciom?

To pytanie zadaje sobie co roku niejeden Mikołaj. Co też sprezentować dzieciom?# Gra komputerowa lub na konsolę, a może nowoczesna zabawka – to bardzo popularne upominki. Jak je wybrać, by nie tylko się spodobały, ale i nie zaszkodziły?

(czytaj więcej)
0

Waga dziecka w pierwszych miesiącach życia. Sprawdź, na co zwrócić uwagę

To, ile niemowlę waży, potrafi powiedzieć bardzo wiele o stanie jego zdrowia i o tym, #czy rozwój maluszka przebiega prawidłowo. Dlatego chcąc w porę zapobiegać ewentualnym problemom zdrowotnym dziecka tak ważne jest, żeby systematycznie kontrolować jego wagę. Porad udziela położna Renata Lustyk, ambasadorka kampanii „Położna na medal”.

(czytaj więcej)
0

Przedświąteczne podróże. O czym pamiętać, lecąc pierwszy raz samolotem?

Okres świąteczno-noworoczny to czas lotniczego szczytu # pasażerskiego. Podróżujemy zarówno do naszych rodzin, jak i na wypoczynek w egzotyczne zakątki świata.

(czytaj więcej)
0

Imieninowy maraton w toku. Ciekawostki o Barbarach i Mikołajach

Byli Andrzeje. Trudno więc nie napisać o Barbarach i Mikołajach, czyli tegotygodniowych solenizantach. Jesteście ciekawi, co też na ich temat znaleźliśmy w naszych źródłach?

(czytaj więcej)