Powiat24.pl

Dziś mamy 29 lipca 2026, środa, imieniny obchodzą:

09 lipca 2026

Sowiecki pomnik wyburzony. Zniknął z mapy miasta

fot. Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy

fot. Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy

Na początku lat 90-tych pomnik stojący# na bydgoskim Placu Wolności "przechrzczono" na Pomnik Wolności. Wielu mieszkańców i historyków wskazywało jednak, że nadal pozostawał on symbolem 45-letniej dominacji ZSRR nad miastem i krajem. O potrzebie jego usunięcia wielokrotnie mówili także historycy z bygoskiego IPN.

Na początku lat 90-tych pomnik stojący# na bydgoskim Placu Wolności "przechrzczono" na Pomnik Wolności. Wielu mieszkańców i historyków wskazywało jednak, że nadal pozostawał on symbolem 45-letniej dominacji ZSRR nad miastem i krajem. O potrzebie jego usunięcia wielokrotnie mówili także historycy z bygoskiego IPN.

Decyzję o zburzeniu monumentu podjęły władze miasta.

Pomnik odsłonięty został w 7 listopada 1945 roku, w rocznicę Rewolucji Październikowej. Był to jeden z wielu "pomników wdzięczności Armii Czerwonej", jakie stawiano w tym czasie w całej Polsce. Oficjalnie wznoszone były z dobrowolnych składek Polaków. W rzeczywistości - Polaków nikt nie pytał o zdanie, a fundusze pobierane były bezpośrednio od instytucji oraz od upaństwowionych zakładów pracy.

Polacy zbyt dobrze pamiętali jeszcze jak straszne zniszczenia pozostawiła po sobie "bratnia armia", i jak wielu dopuszczała się morderstw i gwałtów w swoim marszu na Berlin i w czasie swego stacjonowania na odbitych Niemcom ziemiach polskich

- (…) nastały gwałty, gwałty, których skali i sadyzmu nie można sobie wyobrazić, jeśli samemu nie widziało się nie tylko zgwałcone, zarażone chorobami wenerycznymi, ale często pobite i pokąsane kobiety w każdym wieku. Ja sama widziałam nawet dzieci w wieku siedmiu, ośmiu i jedenastu lat. Równie częste były wypadki, gdy kobiety liczyły dalece powyżej pięćdziesięciu lat. Nierzadko zdarzały się nawet kobiety około osiemdziesiątego roku życia - wspominała lekarka z Gliwic.

Z sojusznikami nie radziła sobie nawet polska administracja. Kpt. Leon Fojcik, pełnomocnik Rządu Tymczasowego na pow. rybnicki, meldował: "Żołnierze ci dopuszczają się w niecny sposób ataków gwałtu na kobiety i nieletnie. Dowodem tego są gminy Gierałtowice, Dębieńsko, Wilcza i inne. Jaskrawym aktem zwyrodnienia jest zgwałcenie przez kilku żołnierzy po kolei 14 letniej [dziewczynki] w Wilczej."

Z kolei w czerwcu 1945 roku, ledwie pięć miesięcy przed odsłonięciem bydgoskiego pomnika, kierownik Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Wyrzysku skarżył się na łapankę, urządzoną przez sowieckich żołnierzy. Zabrali oni ze sobą sześciu mężczyzn i odjechali w kierunku Piły, "bijąc ich kolbami karabinowymi, oraz odgrażali się, że o ile milicja stawi im opór, to wybiją całą ludność wsi Brzostowo, oraz wieś podpalą."

Kierownik mógł mieć uzasadnione obawy, że sołdaci nie rzucali słów na wiatr. Dla przykładu w Miechowicach Armia Czerwona zamordowała ok. 240 cywilów, a w Boguszycach ok. 360.

W lipcu tegoż roku oficer śledczy PUBP w Świeciu Filip Freyer meldował, że sowieccy żołnierze pędzili przez miasto stado krów, za nimi zaś szła płacząca kobieta, której zabrali jałówkę. Milicja zatrzymała pochód krasnoarmiejców i nakazała kobiecie rozpoznać zwierzę.

"Rosjanie na to otworzyli ogień z karabinów maszynowych do milicji, która zmuszona była wycofać się i zostawić Rosjanom jałówkę, którą kobieta w międzyczasie poznała. Przypatrujący się temu st. lejtnant [Żałganow] na to w ogóle nie reagował, raczej się wycofał, i zabronił naszym funkcjonariuszom do tej sprawy się mieszać, gdy milicja o pomoc prosiła."

Na bagnetach Armii Czerwonej przyszła druga plaga: NKWD. W całej Polsce powstały obozy przejściowe, w których teoretycznie internować miano Niemców i volksdeutschy, w praktyce jednak lądowali w nich wszyscy, których nowe władze podejrzewały o "niewłaściwe" nastawienie ideowe. Wśród nich znaczną część stanowili partyzanci, bohatersko wcześniej walczący przeciwko najeźdźcom. Więźniowie którzy przeżyli obóz, częstokroć wywożeni byli do syberyjskich łagrów, po pokazowym procesie i wyroku wydanym na podstawie fałszywych zarzutów.

Jakby na ironię - wiele spośród tych obozów korzystało z infrastruktury pozostawionej przez nazistów; lokowano je często w byłych obozach koncentracyjnych.

Materiał: Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy

Oceń artykuł: 38 55

Czytaj również

udostępnij na FB
Powrót Drukuj

Komentarze (30) Zgłoś naruszenie zasad

    • 13 (21)

    Władimir , w dniu 09-07-2026 15:18:04 napisał:

    Trzeba było zostawić, jeszcze sporo jest ruskich onuc co by świętowali pod darem zdradzieckich morderców i prześladowców. Wśród nich polsko brzmiący brunatny Grześ.

    odpowiedz

    • 17 (25)

    Pan z okna, w dniu 09-07-2026 15:27:20 napisał:

    Na Rynku w Nakle pomnik zniewolenia sowieckiej armii też "przemianowano" by ukryć mroczne czasy rosyjskiej okupacji.Teraz to pomnik wdzięczności.W Nakle władzom ten haniebny monument sowieckiej okupacji nie przeszkadza.

    odpowiedz

    • 6 (14)

    1234, w dniu 09-07-2026 16:04:56 napisał:

    wodz nasz stary komunista, to i pomnik taki sam

    odpowiedz

    • 13 (37)

    Włościanka, w dniu 09-07-2026 16:21:10 napisał:

    W IPN nie ma historyków tylko są propagandyści - to tuba Magdalenki. Po co niszczyć pomniki? Ten czy inny pomnik to właśnie historia; taka prawdziwa. A oni nachalnie nam wtłaczają swoją-przekłamaną! Po co burzyć i udawać, że czegoś nie było.

    odpowiedz

    pokaż odpowiedzi (1)
    • 2 (14)

    ip 67, w dniu 09-07-2026 22:35:22 napisał:

    bo jakby zostawili to młodzi by się pytali a co to poco to, a tak będą mogli się wykazać i paplać co będą chcieli

    odpowiedz

    • 8 (12)

    Tak na marginesie, w dniu 09-07-2026 22:48:24 napisał:

    Obiekt ten obraża wszystkich, którzy walczyli o wolną Polskę, zwłaszcza tych, którzy walczyli z sowieckim agresorem.Nie ma zgody na gloryfikację sowieckich bandytów w przestrzeni publicznej.Armia czerwona przyniosła Polsce zniewolenie, morderstwa, gwałty i rabunki.

    odpowiedz

    • 0 (6)

    Stańczyk , w dniu 09-07-2026 23:38:30 napisał:

    Masz na myśli pomnik w Nakle -? To zamelduje to tym "czerwonym" w ratuszu.Oni mają swoją historię i swój IPN.

    odpowiedz

    • -4 (12)

    katolik, w dniu 10-07-2026 06:30:26 napisał:

    a co wy zrobicie jak rosjanie wysadza wszystkie pomniki polaków i polskie cmentarze

    odpowiedz

    • 3 (5)

    se mła, w dniu 10-07-2026 10:12:18 napisał:

    Kanfiarze pewnie płaczą , że ich pomniki burzą

    odpowiedz

    • 6 (22)

    Włościanka, w dniu 10-07-2026 11:29:22 napisał:

    Do tak na..; Jaki to agresor? Przecież aliant; decydujący z USA i angolami w Jałcie o naszych losach! O wolnej Polsce nie ma co pisać bo była przed 89. a dziś został tylko napis na mapie gdyż cały teren i wszystko na nim to głównie anglosaskich aliantów. Zauważ; ruskie wyszły i wszystko zostawili! Anglosasi weszli i wszystko za paciorki wykupili!

    odpowiedz

    • 13 (23)

    Włościanka, w dniu 10-07-2026 11:34:27 napisał:

    Do Stańczyk; Czerwoni to proletariat. A w tym Ratuszu jak w każdym innym w Polsce Stolcowej siedzą skundleni specjaliści od wyprzedaży nie swojego mienia; przy okazji nachapując się na pokolenia. Zauważ; Czerwoni wyprowadzili sztandar i to właśnie wtedy zaczął się wielki szaber wspólnego narodowego mienia!

    odpowiedz

    • 0 (10)

    Precz z Komuną , w dniu 10-07-2026 12:05:12 napisał:

    Jest nadzieja ze w najblizych wyborach w końcu społeczeństwo wyeliminuje LEWACTWO!!!

    odpowiedz

    pokaż odpowiedzi (1)
    • -18 (34)

    Roman Tucholski Szubin1, w dniu 10-07-2026 13:05:39 napisał:

    Kilka faktów dla przypomnienia z historii Szubina. W 1988r działacze Solidarności Podziemnej zwrócili się do władz komunistycznych Szubina by usunięto z pomnika na Placu Wolności największego zbrodniarza w historii świata wizerunku Stalina. Pismo to zostało opublikowane w pierwszmym numerze Wiadomości Wolnych Związków Pisma Rady Organizacyjnej Regionu Bydgoskiego NSZZ Solidarność. Na początku lat 1990r także domagaliśmy się usunięcia całkowicie tego pomnika i spotkaliśmy się z oporem niektórych osób i bierności nowych władz miasta które blokowały uchwałę Rady aby ten pomnik usunąć. Powstał nawet komitet obrony tego pomnika. Obrońcy jego nie mieli nawet odwagi by publicznie z nami rozmawiać w telewizji kablowej w Spółdzielni Mieszkaniowej

    odpowiedz

    • 9 (21)

    Włościanka, w dniu 10-07-2026 17:42:56 napisał:

    Roman; za Stalina nikt nie śmiał krzywdzić proletariatu; dlatego Polska szybko odbudowała się ze zgliszczy i kwitła - to lud produkuje i buduje! Nie wiesz nawet gamoniu, że ustrój PRL był socjalistyczny. Tylko plujesz na Stalina i wmawiasz, że mieliśmy jakiś komunizm; zresztą jak każdy hołubiony przez wyprzedażowców polsko-stolcowych historyk fałszujesz przeszłość!

    odpowiedz

    • -14 (30)

    Roman Tucholski Szubin, w dniu 10-07-2026 19:46:44 napisał:

    Czy pani włościanka ma imię i nazwisko. Bo jak do tej pory zauważylem że ta pani na każdego pluje jadem z każdym kto nie indentyfikuje się z jej pisanymi bzdurami.

    odpowiedz

    • 18 (24)

    Smerfetka, w dniu 10-07-2026 19:55:24 napisał:

    O powstaje miejsce na upadlińskie pomniki ku czci bandery.brawo

    odpowiedz

    • 17 (27)

    Smerfetka, w dniu 10-07-2026 20:03:51 napisał:

    Nie rozumiem tego szczucia straszenia Polaków przeciw Rosji, naszym prawdziwym wrogiem jest ukraina, wpuściliśmy do kraju konia trojańskiego. Co do wspomnianych w tekście gwałtów nie tylko armia czerwona się ich dopuszczała, dopuszczali się i Niemcy i Amerykanie...w każdej wojnie. Dlaczego autor tekstu nie wspomina np o gwaltach dokonywanych przed mordem, których dopuszczało się UPA? Jutro mamy dzień pamięci rzeźi wołyńskiej

    odpowiedz

    • -1 (3)

    Myśmy bybyli pod niemioszkiem?, w dniu 10-07-2026 21:47:23 napisał:

    A co by było gdyby hitler nie napadł na ruskich??

    odpowiedz

    • 24 (32)

    do Smerfetki, w dniu 10-07-2026 22:33:08 napisał:

    Masz rację ! Cała Europa zachodnia jeszcze w tej chwili kręci interesy gospodarcze z Rosją. Nasze stosunki z nimi tez były poprawne.Az do czasu wojny , gdy prawicowe rusofoby zaczęly opowiadac ,ze zagraża nam Putin. Osobiście znam Rosjan , w odróznieniu od nas To są jeszcze teraz życzliwi Polakom , z życzliwością wspominają Polaków. Nikt tam nie niszczy polskich banerów . Co zaś się tyczy tych tzw "patriotów" to w wielu przypadkach nie chciało im się pracować i pod pretekstem rzekomej "ameryki" do robotnika chcieli osiągnąc swój finansowy sukces. Weszli do polityki i dobrze im się z tego żyje... Kler też ogrobił pół Polski i do dzisia bierze z państwowego żłobu,,,. Na dole pozostali lokalne oszołomy które ciągle wyszukują problemów.i dzielą naród Nawet tu w Szubinie. A starszym ludziom tamte czasy kojarzą się dobrze., młodzi zas mają to głeboko w d... bo nauczyli się wierzyc w e własne siły.

    odpowiedz

    • 26 (30)

    H, w dniu 10-07-2026 22:37:09 napisał:

    Przestańmy czcic te wszystlkie cuda, a zwłaszcza tzw "wyklętych" to nie byli wyklęci. to byli bandyci. Bo gdy skonczyła się wojna i budowała Polska, oni wciąz walczyli i zabijali. A kogo? Jak zostali sami Polacy , tylko czasem mieli inne zdanie od nich?

    odpowiedz

    • -3 (11)

    Do p. Romana, w dniu 11-07-2026 06:10:41 napisał:

    Ta tzw Wloscianka pochodzi chyba gdzieś spod Rynarzewa.Pisze rzeczywiście bzdety.Ale Pan moze sobie z nią rękę podać ,

    odpowiedz

    • 5 (9)

    Do katolika, w dniu 11-07-2026 08:08:15 napisał:

    W Rosji i na Białorusi po dzis dzień stoją polskie pomniki świadczące i naszej tam bytnosci.Sa zadbane sa tez zadbane polskie cmentarze.Nie ma tam takich hien ktore to dewastują..Na Ambasadzie polskiej sa plakaty reklamujace polskie miasta.nikt ich nie zamalowuje nie robi graffiti.

    odpowiedz

    • -2 (4)

    Włościanka, w dniu 11-07-2026 11:11:57 napisał:

    Roman; gamoniu, ja piszę o tym czego doznałam od samorządu i nie tylko; na własnej skórze! A ty nie masz pojęcia o czym piszesz. Ile masz lat, pamiętasz te czasy? Powtarzasz po innych jak papuga, oczywiście wyłącznie w zgodzie z aktualnym przekazem wtłaczanym tubylcom przez reżim . Widzisz może poza sobą kogoś kto podaje swe imię i nazwisko? To co się czepiasz? Tobie wolno bo cały reżim polsko-stolcowy cię pieści.

    odpowiedz

    • -2 (4)

    Włościanka, w dniu 11-07-2026 11:20:26 napisał:

    Roman; napisz o kołchozach krzewionych przez medalowego Ignaca, o tajnych złodziejstwach gruntów na komunalizację, o wojewodach co tego dokonują sitwowym sposobem, o ukradzionych w UM Szubin aktach osiedleńczych, elektryfikacyjnych, mostach co to spadły Gminie z nieba, drogach bez odrolnień i pozwoleń. To niedawne czasy, możesz sam czegoś dokonać, nie będziesz musiał powtarzać dyrdymałów! Ale do tego trzeba jaj! Niestety gamonie ich nie mają!

    odpowiedz

    • -2 (4)

    Włościanka, w dniu 11-07-2026 11:27:30 napisał:

    Roman; burzycie pomniki bo radzieckie. Ale dlaczego nie piejesz o zdewastowanej kwaterze prawosławnej na Kcyńskiej. Repatrianci co odbudowali Polskę też cię uwierają? Tylko bzdety piszesz? Czy też piszesz wyłącznie dla korzyści własnych? Chciwość tobą rządzi?

    odpowiedz

    • 0 (2)

    Haha, w dniu 11-07-2026 13:39:33 napisał:

    WŁOsciankę mu sie zachciało zaczepiać.Teraz masz dopiero.

    odpowiedz

    • 0 (2)

    kosiarz umysłów, w dniu 12-07-2026 20:22:48 napisał:

    Włościanku-burzymy pomniki bo tak nakazuje Ustawa-tak nakazuje prawo.Jeżeli masz odwagę podyskutować w tej materii,uzupełnij wpierw wiedzę historyczną lub wróć wyedukować się.Miej na uwadze również i to,że posty,pod tematami czytają tu także osoby, wyposażone w odpowiedni zasób wiedzy na trochę wyższym poziomie edukacyjnym.

    odpowiedz

    • -1 (3)

    Włościanka, w dniu 12-07-2026 21:36:38 napisał:

    kosiarz; zważ, że to ruskie pokonały Hitlera i poniosły największe ofiary. Alianci zza wód tylko trochę pomagali. Cóż wiedza szkolna (propaganda) i rzekomy poziom to złudzenie mądrości... Historię zawsze piszą zwycięzcy i... zakłamują. Burzenie pomników to wandalizm jak każdy inny. Pokolenie wielkoorzełkowe przeminęło. Teraz kwitnie gaśnicowe. Założysz się, że następne postawi pomniki Stalina. Historia zawsze zatacza koło. Znów mamy walkę klas. Bogaci nie jeźdźą pociągami. A tam można dużo usłyszeć; żalu, gniewu, buntu i pochwał socjalizmu. I nie tylko tam...

    odpowiedz

Uwaga! Internauci piszący komentarze na portalu biorą pełną odpowiedzialność za zamieszczane treści. Redakcja zastrzega sobie jednak prawo do ingerowania lub całkowitego ich usuwania, jeżeli uzna, że nie są zgodne z tematem artykułu, zasadami współżycia społecznego, a także wówczas, gdy będą naruszać normy prawne i obyczajowe. Pamiętaj! -pisząc komentarz, anonimowy jesteś tylko do momentu, gdy nie przekraczasz ustalonych zasad.

Komentarze pisane WIELKIMI LITERAMI będą usuwane!

Dodaj komentarz

kod weryfikacyjny

Akceptuję zasady zamieszczania opinii w serwisie
Komentarz został dodany. Pojawi się po odświeżeniu strony.
Wypełnij wymagane pola!



LOKALNY HIT

Bezpłatne kontrolowanie sprawności ustawienia świateł
Konstrukcje stalowe
Bezpłatne kontrolowanie sprawności zawieszenia
Podłoże Uniwersalne z Hydrożelem 50L – Do Ogrodu, Doniczek i Balkonów
26PLN
Bezpłatne kontrolowanie sprawności układu kierowniczego
Szczotka do włosów Idealna – do rozczesywania i stylizacji, miękka, uniwersalna
15,50PLN
Sokownik ze Stali Nierdzewnej 8L – Naturalny Sok Bez Wysiłku
124,99PLN
Zeszyt A4 w trzy linie 32 kartki Interdruk – do nauki pisania
9,99PLN
0

Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby. "Nie czekaj"

Wirusowe zapalenie wątroby może przez długi #czas nie dawać wyraźnych objawów. Dlatego nie czekaj, aż organizm zacznie alarmować!

(czytaj więcej)
0

Skarbnica witamin. Maliny - wyjątkowy smak lata

Rozpoczął się sezon na maliny# – jedne z najbardziej wyczekiwanych owoców lata. To doskonała wiadomość dla miłośników świeżych, soczystych i aromatycznych owoców. Właśnie teraz maliny są najsmaczniejsze, a ich dostępność sprawia, że można cieszyć się nimi każdego dnia. To idealny moment, aby włączyć je do swojej diety i korzystać z ich licznych właściwości zdrowotnych.

(czytaj więcej)
0

Wypełniają słowa przysięgi. Oddali krew potrzebującym

W dniu 23 lipca Centrum Szkolenia# Wojsk Obrony Terytorialnej po raz kolejny wykazało się postawą godną naśladowania. Zgodnie ze słowami roty przysięgi wojskowej: „…w potrzebie krwi własnej ani życia nie szczędzić…” żołnierze oddali krew dla osób najbardziej jej potrzebujących.

(czytaj więcej)
0

Kultowe kompoty i ogórki. W latach 90. zakład tętnił życiem

Bydgoskie Zakłady Przemysłu# Owocowo-Warzywnego Fordon. Zakład słynął z przetwarzania owoców i warzyw dostarczanych przez tysiące okolicznych plantatorów. Produkował m.in. kultowe kompoty (np. z wiśni i truskawek), dżemy, marmolady, soki, koncentraty pomidorowe oraz bardzo popularne ogórki konserwowe i kiszone.

(czytaj więcej)